گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )
10
سفر در ايران ( فارسى )
بسيارى از كشاورزان دهكدههاى خود را ترك نمايند . ويرانههاى اين دهكدههاى هنوز هم وجود دارند و شاهد عظمت سابق اين سرزمين هستند كه اكنون به علت خشك شدن نهرهايى كه آنجا را مشروب مىكرده ، قسمتى از آن به صورت باير درآمده است . اين استان همچنين كوير وسيع نوبنجان ( Noubendjan ) را كه به طول قريب هشتاد فرسنگ و عرض سى فرسنگ مىباشد دربر مىگيرد . فارستان يا فارس بزرگترين استان ايران است ، همچنانكه زيباترين و زرخيزترين آنها است . حدود اين استان از سمت جنوب خليج فارس است كه 250 فرسنگ طول آن مىباشد ، يعنى از خوزستان تا كرمان . شهرت اين استان بر اساس نامش است كه به تمام كشور داده شده ، نيز آب و هواى خوب ، آثار باستانى ، شهرهايش كه در زيبايى شهرت دارند و مردان نامدارى كه از آنجا برخاستهاند . شهرهاى عمدهى آن عبارتند از شيراز ( زادگاه سعدى و حافظ ) ، جهرم و يزد . در چند فرسنگى شيراز كه به راستى مىتوان آن را بهشت روى زمين دانست ويرانههاى شگفت تخت جمشيد ( پرسپوليس ) قرار دارد . خوزستان و لرستان دو استان كوچك هستند كه همسايهى عراق عرب و فارس و عراق عجم مىباشند . اين دو استان با كردستان ايران و منطقهى كرمانشاه يك جا تيول مادام العمر محمد على ميرزا فرزند ارشد پادشاه مىباشند . كرمان ( كارامانى باستان ) استان وسيعى است كه در انتهاى خليجفارس واقع است . شهرت اين استان سابقا به سبب بندر گمبرون بوده ، كه شاه عباس اول آن را بنا نهاد و در نظر داشت در آنجا يك ناوگان نظامى و بحريهى بازرگانى ايجاد نمايد . اين استان اكنون مرز ايران از سمت خاور مىباشد . مكران كه در جوار كرمان واقع و جزء لا يتجزاى آن است امروز به مانند سجستان ( سيستان كنونى ) و تخارستان و خراسان سر از فرمان شاه پيچيدهاند . سه منطقهى اول به طور كامل و خراسان فقط بخشى از آن سر به طغيان گذارده است . شهرهاى عمدهى كرمان عبارتند از سيرجان ، كرملين ( Kermelin ) ، بردسير ، بم ، ولاسگرد ، هرمز ، گمبرون و